İstanbul Esenyurt Üniversitesi’nden Dr. Zekeriya Şahin tarafından yürütülen ve International Journal of Management Economics and Business’ta yayımlanan çalışma, yapay zekânın stratejik karar alma süreçlerine etkisini çalışan algıları üzerinden analiz ediyor.
Araştırma, İstanbul’da gümrük müşavirliği alanında çalışan 100 profesyonel üzerinde gerçekleştirilmiş ve yapay zekâ algısı, tutumu ve karar stratejileri arasındaki ilişki istatistiksel olarak incelenmiştir.
Bulgular üç kritik sonucu ortaya koyuyor:
- Yapay zekâ kullanımı karar alma hızını artırıyor (%46,5 hızlanma, %44,4 ciddi hızlanma)
- Katılımcıların %50,5’i yapay zekânın karar süreçlerine etkisini pozitif değerlendiriyor
- %50,5’i yapay zekâya güven duyduğunu ifade ediyor
Ancak asıl kritik bulgu:
Yapay zekâ algısı ile karar kalitesi arasında güçlü ve anlamlı bir ilişki bulunmasıdır.
Yapay Zeka Karar Destek Mekanizması Olarak Konumlanıyor
Araştırma, yapay zekânın karar süreçlerindeki rolünü sadece teknik değil, bilişsel ve psikolojik bir çerçevede ele alıyor.
Bu çerçevede:
- Yapay zekâ → veri ve analiz sağlar
- İnsan → anlamlandırma ve karar üretir
Bu nedenle yapay zekâ:
bir karar mekanizması değil,
bir karar destek sistemi olarak konumlanmaktadır.
Teknolojinin Etkisi Bireysel Karar Yapıları İle İlişkilidir
Araştırmanın korelasyon analizleri, karar verme stilleri ile yapay zekâ algısı arasında güçlü ilişkiler olduğunu göstermektedir.
Özellikle:
- Analitik ve rasyonel karar veren bireyler
→ yapay zekâyı daha faydalı ve destekleyici görmektedir - Kararsız veya bağımlı karar verme eğiliminde olan bireyler
→ yapay zekâya daha düşük güven duymaktadır
Bu bulgular, teknolojinin etkisinin bireysel karar yapılarıyla doğrudan bağlantılı olduğunu ortaya koymaktadır.
.
.
Max Enerji Stratejik Liderlik Analizi
Araştırmanın en güçlü sonucu şudur:
Yapay zekâ karar kalitesini artırmaz.
Doğru algı ve güven varsa artırır.
Bu şu anlama gelir:
Aynı teknoloji
farklı organizasyonlarda
farklı sonuçlar üretir.
Sebep teknoloji değil, insan faktörüdür.
Türkiye Perspektifi
Türkiye’de birçok şirket yapay zekâ yatırımlarını teknoloji odaklı gerçekleştirmektedir.
Ancak bu araştırma şunu açıkça gösteriyor:
- Çalışan güveni
- Algı
- Kullanım alışkanlıkları
oluşmadan yapılan yatırımlar, beklenen stratejik etkiyi üretmemektedir.
Bu da birçok şirketin neden “AI var ama etki yok” problemi yaşadığını açıklamaktadır.
.
.
Stratejik Sonuç ve Yönetici Perspektifi
Araştırmanın ortaya koyduğu net denklem:
Yapay Zekâ + Güven = Hızlı ve kaliteli karar
Yapay Zekâ – Güven = Karmaşa ve düşük etki
Gerçek rekabet avantajı:
Teknoloji yatırımı değil,
teknolojinin organizasyon içinde nasıl algılandığıdır.
Her liderin kendine sorması gereken kritik soru:
Şirketinizde insanlar yapay zekâyı kullanıyor mu,
yoksa sadece ona maruz mu kalıyor?
Bu fark, stratejik performansı belirler.
Unutmayın strateji başarısız olmaz. Algı yönetimi başarısız olur.
Baskı altında karar kalitesine daha derinlemesine girmek isteyen liderler için – Türkçe Altyazılı İzleyebilirsiniz…
